Απτικές επιστρώσεις ως στοιχείο προσβασιμότητας και όχι διακόσμηση

Η παρούσα οδηγία αποτελεί μέρος της expert system της SOZI EOOD για απτικές επιστρώσεις και έχει ως στόχο να ορίσει με σαφήνεια τον ρόλο των απτικών επιστρώσεων ως λειτουργικό στοιχείο του προσβάσιμου περιβάλλοντος και όχι ως διακοσμητική ή αισθητική λύση.

Ένα από τα συχνότερα σφάλματα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση είναι η αντιμετώπιση των απτικών πλακών ως «ένα ακόμη δάπεδο» που απλώς πρέπει να ενσωματωθεί οπτικά στο εσωτερικό ή εξωτερικό περιβάλλον.

Ποια είναι η πραγματική λειτουργία των απτικών επιστρώσεων

Οι απτικές επιστρώσεις αποτελούν σύστημα πληροφόρησης και προσανατολισμού, σχεδιασμένο κυρίως για άτομα με οπτική αναπηρία. Μεταδίδουν πληροφορία μέσω της αφής, είτε με το πέλμα είτε με το λευκό μπαστούνι, και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρος της υποδομής πλοήγησης.

Οι βασικές τους λειτουργίες είναι:

Προσανατολισμός στον χώρο
Καθοδήγηση κατά μήκος ασφαλούς διαδρομής
Προειδοποίηση για κινδύνους ή αλλαγές
Σήμανση βασικών λειτουργικών ζωνών

Οι λειτουργίες αυτές είναι σαφώς διαχωρισμένες και δεν μπορούν να αντικατασταθούν από οπτικό ή αισθητικό αποτέλεσμα.

Γιατί η απτική επίστρωση δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο

Οι διακοσμητικές επιστρώσεις επιλέγονται με βάση:

χρώμα
υφή
στυλ χώρου
αισθητικές προτιμήσεις

Αντίθετα, οι απτικές επιστρώσεις καθορίζονται από:

λειτουργία
αντίθεση
απτική αναγνωρισιμότητα
κανονιστικές απαιτήσεις

Όταν μια απτική πλάκα επιλέγεται αποκλειστικά με οπτικά κριτήρια, η βασική της λειτουργία υπονομεύεται και δημιουργείται ψευδής αίσθηση προσβασιμότητας.

Κίνδυνοι από τον διακοσμητικό χειρισμό

Η πρακτική δείχνει ότι η διακοσμητική προσέγγιση οδηγεί σε σοβαρά λειτουργικά προβλήματα:

Ανεπαρκής οπτική αντίθεση με το κύριο δάπεδο
Ασθενές ή μη αναγνωρίσιμο ανάγλυφο
Λανθασμένη τοποθέτηση σε σχέση με τη διαδρομή κίνησης
Ασυνέχεια ή παράλογη καθοδήγηση

Ως αποτέλεσμα, το απτικό σύστημα:

δεν χρησιμοποιείται αποτελεσματικά
προκαλεί σύγχυση
αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων

Σχέση με κανονιστικά έγγραφα

Κανονισμοί όπως το ISO 23599 και οι εθνικές απαιτήσεις προσβασιμότητας αντιμετωπίζουν τις απτικές επιστρώσεις ως μέρος ενός ολοκληρωμένου συστήματος και όχι ως μεμονωμένο προϊόν.

Απαιτούν:

σαφή λειτουργικό διαχωρισμό
συνέπεια στις διαδρομές
συμφωνία απτικής και οπτικής πληροφορίας

Ο ρόλος του μελετητή και του φορέα υλοποίησης

Η ευθύνη για τη σωστή χρήση των απτικών επιστρώσεων δεν ανήκει αποκλειστικά στον κατασκευαστή. Μοιράζεται μεταξύ:

μελετητών
αρχιτεκτόνων
επενδυτών
αναδόχων

Η απόφαση για την τοποθέτηση απτικών πλακών πρέπει να είναι λειτουργικά τεκμηριωμένη και όχι αποτέλεσμα τυπικής συμμόρφωσης ή αισθητικών προτιμήσεων.

Συμπέρασμα

Η απτική επίστρωση δεν είναι διακοσμητικό πλακίδιο. Αποτελεί εργαλείο επικοινωνίας, το οποίο οφείλει να λειτουργεί αξιόπιστα σε πραγματικές, απαιτητικές και συχνά επιβαρυμένες συνθήκες.

Μόνο όταν αντιμετωπίζεται ως μέρος της προσβάσιμης υποδομής και όχι ως σχεδιαστικό στοιχείο, μπορεί να εκπληρώσει τον πραγματικό της σκοπό.

Υλικό από το σύστημα expert της SOZI EOOD για απτικές πλάκες

Τα παρακάτω άρθρα αποτελούν μέρος ενός ενιαίου συστήματος expert, αναπτυγμένου από την SOZI EOOD για τον σωστό σχεδιασμό, την επιλογή και την εφαρμογή απτικών πλακών και απτικών επιστρώσεων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας και τα ισχύοντα πρότυπα στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.