Nawierzchnie dotykowe jako element dostępnej przestrzeni

Niniejsza instrukcja stanowi część systemu eksperckiego SOZI EOOD w zakresie nawierzchni dotykowych i ma na celu jednoznaczne zdefiniowanie roli nawierzchni dotykowych jako funkcjonalnego elementu dostępnej przestrzeni, a nie rozwiązania dekoracyjnego lub estetycznego.

Jednym z najczęstszych błędów projektowych i wykonawczych jest traktowanie płyt dotykowych jako „kolejnej nawierzchni”, która powinna jedynie wizualnie dopasować się do wnętrza lub otoczenia zewnętrznego.

Jaka jest rzeczywista funkcja nawierzchni dotykowych

Nawierzchnie dotykowe stanowią system informacji i orientacji, przeznaczony przede wszystkim dla osób z niepełnosprawnością wzroku. Przekazują one informacje poprzez dotyk stopy lub laski i powinny być postrzegane jako część infrastruktury nawigacyjnej, a nie element wykończeniowy.

Ich podstawowe funkcje obejmują:

orientację w przestrzeni
prowadzenie po bezpiecznym i logicznym ciągu komunikacyjnym
ostrzeganie o zagrożeniach lub zmianach sytuacji
oznaczanie kluczowych stref funkcjonalnych

Funkcje te są jednoznacznie zdefiniowane i nie mogą zostać zastąpione efektem wizualnym.

Dlaczego nawierzchnia dotykowa nie jest elementem dekoracyjnym

Nawierzchnie dekoracyjne dobierane są na podstawie:

koloru
faktury
stylu architektonicznego
subiektywnych preferencji estetycznych

Nawierzchnie dotykowe natomiast definiowane są przez:

funkcję użytkową
kontrast wizualny względem otoczenia
czytelność i rozpoznawalność dotykową
wymagania normatywne

Dobór płyty dotykowej wyłącznie na podstawie kryteriów wizualnych prowadzi do utraty jej podstawowej funkcji i tworzy fałszywe poczucie dostępności.

Ryzyka wynikające z podejścia dekoracyjnego

Praktyka projektowa pokazuje, że podejście dekoracyjne prowadzi do szeregu istotnych problemów:

niewystarczającego kontrastu względem nawierzchni bazowej
słabo wyczuwalnej lub nieczytelnej struktury fakturowej
nieprawidłowego usytuowania względem trasy ruchu
przerywania lub nielogicznego prowadzenia ciągów dotykowych

W rezultacie system dotykowy:

nie spełnia swojej funkcji
wprowadza użytkownika w błąd
zwiększa ryzyko wypadków

Powiązanie z dokumentami normatywnymi

Dokumenty normatywne, w tym ISO 23599 – Tactile Walking Surface Indicators, oraz zasady dostępności architektonicznej traktują nawierzchnie dotykowe jako element spójnego systemu, a nie jako samodzielny produkt.

Wymagają one:

jasnego podziału funkcjonalnego
ciągłości i logicznej sekwencji tras
zgodności informacji dotykowej i wizualnej

Rola projektanta i inwestora

Odpowiedzialność za prawidłowe zastosowanie nawierzchni dotykowych nie spoczywa wyłącznie na producencie. Jest ona współdzielona pomiędzy:

projektantów
architektów
inwestorów
wykonawców

Decyzja o zastosowaniu płyt dotykowych powinna być uzasadniona funkcjonalnie, a nie wynikać jedynie z wymogów formalnych lub preferencji estetycznych.

Podsumowanie

Nawierzchnia dotykowa nie jest płytą dekoracyjną. Jest to narzędzie komunikacji i orientacji, które musi działać niezawodnie w rzeczywistych, intensywnie użytkowanych warunkach.

Tylko wtedy, gdy jest postrzegana jako element dostępnej przestrzeni, a nie jako detal designerski, może spełniać swoją rzeczywistą funkcję.

Materiały z systemu eksperckiego SOZI EOOD dotyczącego płyt dotykowych

Poniższe publikacje stanowią część spójnego systemu eksperckiego, opracowanego przez SOZI EOOD w celu prawidłowego projektowania, doboru i stosowania płyt dotykowych oraz nawierzchni dotykowych zgodnie z wymaganiami dostępności i obowiązującymi normami w Polsce oraz w Unii Europejskiej.